Con Sam: Đặc Sản 7 Món Từ Loài Giáp Xác Độc Đáo Nhất Vùng Biển
Người Quảng Ninh có câu "dính như sam" - không phải vô cớ. Con sam biển sống thành từng cặp suốt đời, con đực bám chặt lưng con cái đến mức người đánh bắt hầu như luôn bắt được cả đôi một lúc. Hình dáng bên ngoài của nó khiến nhiều người lần đầu thấy không dám ăn: mình tròn dẹt như chiếc mũ sắt cổ, mai cứng bóng, bụng lúc nhúc 16 chân nhỏ, đuôi dài và nhọn. Nhưng đằng sau cái vẻ ngoài kỳ dị đó lại là một hương vị mà ai đã thử rồi thì nhớ mãi.
1. Sam 7 món: đặc sản của người Quảng Yên
Tại Việt Nam, sam biển phân bố nhiều ở khu vực miền Bắc, đặc biệt quanh các khu vực Quảng Ninh, Hải Phòng. Trong đó, Quảng Yên - Quảng Ninh là nơi nổi tiếng nhất với truyền thống chế biến sam thành bảy đến tám món khác nhau từ một con duy nhất một mâm cỗ đầy đặn chỉ từ một nguyên liệu.
Bảy món sam kinh điển gồm: tiết canh sam đỏ thẫm, thịt sam xào măng chua, chân sam xào chua ngọt, đùi sam chiên giòn, chả yếm sam nhồi thịt băm, trứng sam chiên bùi béo và miến xào sam. Mỗi phần cơ thể con sam cho ra một hương vị và kết cấu khác nhau hoàn toàn — đó là điều khiến mâm sam 7 món trở thành trải nghiệm ẩm thực thực sự đáng ngồi lại thưởng thức từ đầu đến cuối, thay vì chỉ gọi một món rồi về.
Thịt sam có vị gần giống thịt ghẹ nhưng dai hơn và nhạt hơn, vì thế thường được nấu cùng gia vị nóng như sả, ớt, lá lốt, tỏi hay măng chua để cân bằng. Sam thuộc nhóm thực phẩm tính hàn, đây cũng là lý do tại sao hầu hết các món sam đều được nấu kèm gia vị cay nóng. Riêng trứng sam, mang vị bùi, béo và đậm, thường được đánh giá là phần ngon nhất trong toàn bộ bộ sam 7 món.
2. Những lưu ý quan trọng trước khi ăn
2.1. Phân biệt con sam và con so
Con sam và con so biển có hình dáng rất giống nhau, nhưng con so có độc - ăn nhầm có thể dẫn đến ngừng tuần hoàn và tê liệt cơ thể. Không nên tự phân biệt nếu chưa có kinh nghiệm. Chỉ ăn sam tại các nhà hàng uy tín hoặc mua từ người bán có chuyên môn - đây là nguyên tắc không nên bỏ qua.
2.2. Thời điểm sam ngon nhất
Mùa ngon nhất của sam là từ tháng 10 âm lịch đến tháng 2 âm năm sau, khi sam chuẩn bị mùa sinh sản, thân béo và trứng nhiều. Các nhà hàng hải sản dọc bờ biển Hạ Long và khu vực Quảng Yên đều có sam trong thực đơn. Một mâm sam 7 món cho một người tại Quảng Yên có giá khoảng 270.000 – 300.000 VNĐ, không đắt cho một bữa ăn đáng nhớ.
